Omgaan met kritiek als je je aangevallen voelt

6 minuten leestijd

Als kritiek blijft hangen en je gaat piekeren

Omgaan met kritiek als je je aangevallen voelt is niet altijd gemakkelijk.

Misschien herken je dit wel. Je loopt een gesprek uit en het blijft maar in je hoofd rondgaan. Die ene opmerking of misschien vooral de toon.

Uren later ben je het gesprek nog steeds aan het voeren in je hoofd. Je blijft piekeren. Wat je had willen zeggen. Wat de ander misschien bedoelde. Of waarom het je zo raakte. En dat kost veel energie.

Als feedback voelt als een aanval

Een coachee vertelde me laatst over een gesprek met zijn leidinggevende. Hij kreeg feedback op zijn manier van communiceren in het team.

Inhoudelijk klopte het wel, vond hij zelf. Het was iets wat hij graag wilde ontwikkelen. Maar de manier waarop het werd gebracht, voelde voor hem bot, gevoelloos en ongenuanceerd. De feedback voelde als een aanval. Alsof alles wat hij deed niet goed was. Alsof hij in het strafbankje werd gezet.

—————————— Lees ook: ———————————

Verbindend en doeltreffend feedback geven; 10 tips

——————————————————————————

Na het gesprek bleef het door zijn hoofd malen. ’s Nachts lag hij te piekeren en sliep slecht. Op zijn werk ging hij zijn leidinggevende steeds meer uit de weg. Hij bleef bezig met hoe het gesprek was gegaan en wat het met hem deed.

Hij wilde leren beter omgaan met kritiek als hij zich aangevallen voelt en zijn ontwikkelpunten aanpakken.

In ons coachingstraject hebben we eerst stilgestaan bij wat hem zo raakte, voordat we naar het gedrag keken. En toen ontstond er ruimte om verder te kijken dan die piekergedachten.

Waarom kritiek zo binnenkomt

Als iemand iets zegt wat schuurt, reageert je brein razendsnel. Nog voordat je er bewust over nadenkt, is er al een conclusie:

—————————— Lees ook: ———————————

Verbindend en doeltreffend feedback ontvangen

——————————————————————————

Zie je wel, ik doe het niet goed
Hij heeft geen respect voor me
Ze vindt me incompetent

Die eerste reactie is automatisch. Daar heb je weinig invloed op. Wat je wel kunt beïnvloeden, is wat er daarna gebeurt.

Waarom kritiek zo blijft hangen en je blijft piekeren

Wat ik vaak merk in gesprekken, is dat mensen:

hun eerste interpretatie als waarheid zien
er weinig nuance zit in hoe ze het gesprek ervaren hebben
het gesprek blijven herhalen in hun hoofd
en ondertussen proberen het gevoel “op te lossen”

Maar hoe meer je erin blijft hangen, hoe sterker het effect op jou wordt. Niet omdat de situatie zo heftig is, maar omdat je brein het zo groot maakt. Je brein voelt zich aangevallen.

Wat niet helpt als je wilt omgaan met kritiek

Als je je persoonlijk aangevallen voelt, gebeurt er meestal één van deze twee dingen:

je gaat in de aanval (jezelf verdedigen, overtuigen)
je trekt je terug (vermijden, inslikken)

Beiden geven op korte termijn lucht. Maar zorgen er vaak voor dat het langer blijft hangen.

Hoe kun je beter met kritiek omgaan als je je aangevallen voelt?

Op een andere manier met kritiek omgaan voelt in het begin vaak ongemakkelijk. En ongemak gaan we het liefst uit de weg, dat is heel menselijk. Er is daarom geen perfecte manier om heel snel kritiek naast je neer te leggen.

Wat in de praktijk vaak helpt als je rustiger en beter wil omgaan met kritiek als je je aangevallen voelt, zijn een paar kleine stapjes voor het omgaan met kritiek voor jezelf.

Een paar stapjes zodat je beter wil omgaan met kritiek als je je aangevallen voelt

Herken je eerste reactie

Niet om hem weg te duwen, maar om hem te zien voor wat het is, namelijk een eerste, snelle interpretatie, geen feit.

Neem bewust een kleine pauze

Je hoeft niet meteen te reageren. Soms is één zin genoeg:
“Ik denk hier even over na, ik kom erop terug.”

Onderzoek je interpretatie

Wat je hoorde en voelde kan je anders interpreteren dan bedoeld is. Stel jezelf daarom de vraag: “Weet ik zeker dat dit een aanval was?”

En: “welke andere verklaringen zouden ook kunnen kloppen?”

—————————— Lees ook: ———————————

Zelfcompassie; wat mild en begripvol voor jezelf je oplevert; 5 tips

——————————————————————————

De manier waarop feedback wordt gegeven, doet ertoe. En soms mag je daar ook iets van vinden. Ook een leidinggevende of collega vindt niet altijd de juiste manier om feedback te geven die je aan het denken zet in plaats van je in de weerstand brengt.

Als je vooral blijft hangen in hoe het werd gebracht, kan het lastig worden om ook naar de boodschap zelf te kijken. En dat is zonde. Probeer daarom ook te kijken naar de boodschap zelf.

Kom er later bewust op terug

Kritiek voelt snel persoonlijk. Wil je beter omgaan met kritiek als je je aangevallen voelt? Probeer niet te emotioneel te reageren, maar vanuit een keuze hoe je met het gesprek om wilt gaan.

—————————— Lees ook: ———————————

Werkstress voorkomen of verminderen; inzichten en concrete tips

——————————————————————————

Bedenk vooraf wat je met het gesprek wilt bereiken en hoe je het rustig en constructief kunt houden. Dan ontstaat er ruimte voor een echt gesprek.

De laag eronder (waar het vaak echt over gaat)

Bij het ontvangen van feedback of kritiek gaat het zelden alleen over het moment zelf.

Het raakt vaak iets in je zoals:

de behoefte om het goed te doen
de wens om gewaardeerd en gerespecteerd te worden
de twijfel of je wel goed genoeg bent

En hoe sterker dat speelt, hoe harder iets binnenkomt. Zeker als er een gevoel van machteloosheid gaat meespelen.

Tot slot over omgaan met kritiek als je je aangevallen voelt

De volgende keer dat iets blijft hangen, stel jezelf eens deze vraag:

Wat raakt me hier en wat kan ik eruit halen?

Niet om het goed te praten. Maar om er iets van te maken dat je verder helpt.

Succes!

Denk je dat iemand anders baat heeft bij deze column over het leegmaken van een te vol hoofd voor meer rust en zelfvertrouwen? Dan zou ik het fijn vinden als je de link doorstuurt.

Herken je dit?

Misschien merk je dat moeite hebt met ongemakkelijke gesprekken. Gesprekken waarbij je kritiek ontvangt of waarin je je persoonlijk aangevallen voelt.

Dan kan het helpend zijn om hier samen naar te kijken. Je bent van harte welkom om gratis en vrijblijvend kennis te maken voor een persoonlijk coachingstraject om te onderzoeken wat voor jou werkt.

Effectief communiceren